SOĞUK SAVAŞ FİLMİNDE KAYIP ANAVATAN VE NOSTALJİ
Sinem Evren Yüksel, Eren Yüksel

Öz

Bu çalışmada Soğuk Savaş (Cold War, Pawel Pawlikowski, 2018) filmi, toplumsal kriz dönemlerinde ortaya çıkan kayıpları telafi etme girişimiyle bağlantılı olarak, geçmişe yönelik özlemi, ev/yuva arayışını ifade eden “nostalji” ve Freud’dan hareketle, kaybın yasının tutulamaması, kayıp nesnenin benlikte muhafaza edilmesi şeklinde tanımlanabilecek “melankoli” kavramları aracılığıyla değerlendirilmektedir. Çalışmada, Soğuk Savaş döneminde yaşanan kutuplaşmış siyaset ve bu siyasetin toplumsal-kültürel hayattaki ya da kişilerin bireysel yaşamlarındaki tezahürünün ulusal kimlik, karşı bellek, nostalji ve melankoli tartışmaları çerçevesinde nasıl anlamlandırılabileceği ele alınmaktadır. Bir aşk öyküsünü Soğuk Savaş’a, özelde ise Polonya ulusuna dair bir anlatıyla iç içe geçiren filmin, resmi kültür/bellek inşası sonucunda açığa çıkan toplumsal çöküntüyü, kimliksizliği ve vatansızlık endişesini sorunsallaştırdığı ileri sürülmektedir. Bu bağlamda filmin nostaljik ve melankolik temelde örgütlenen anlatı yapısının, sosyalizm öncesinde var olan; yıkılmış kilise, karla kaplı köyler ve deformasyona uğramamış otantik halk şarkılarıyla sembolize edilen yeni bir ulusal kimlik/bellek inşasına dair arayışla ilişkilendirilebileceği savunulmaktadır.


Anahtar Sözcükler

Pawel Pawlikowski, Soğuk Savaş, nostalji, melankoli, ulusal kimlik
DOI: https://doi.org/10.17572/mj2020.1.7287

Kaynakça

Agamben, G. (2007). Kayıp nesne. (Ş. Öztürk, Çev.). Cogito: Melankoli, 51, 258-261.

Aristoteles (2007). Karasafralılık. (Ö. Aygün, Çev.). Cogito: Melankoli, 51, 108-125.

Bartmanski, D. (2011). Successful icons of failed time: Rethinking postcommunist nostalgia. Acta Sociologica, 54(3), 213-231.

Bennett, B & Marciniak, K. (2019). Close encounters with foreigness. Transnational Screens, Erişim https://doi.org/10.1080/25785273.2019.1602325.

Binkert, D. (1999). Melankoli kadındır. (İ. İgan, Çev.). İstanbul: Ayrıntı.

Bittencourt, E. (2018). Cold War. Film Comment, 72- 73.

Boym, S. (2009). Nostaljinin geleceği. (F. B. Aydar Çev.). İstanbul: Metis.

Brown, W. (1999). Resisting left melancholy. Boundary 2, 26(3), 19-27.

Butler, J. (2007). Melankoli ve toplumsal cinsiyet: Reddedilmiş özdeşleşme. (Z. Direk, Çev.). Cogito: Melankoli, 51, 275-291.

Cassin, B. (2018). Nostalji: İnsan ne zaman evindedir? Odysseus, Aeneas, Arendt. (S. Kaynak, Çev.), İstanbul: Kolektif.

Clewell, T. (2004). Mourning beyond melancholia: Freud’s pschoanalysis of loss. Journal of the American Psychoanalytic Association, 52 (1), 43-67.

Esbenshade, R. S. (1995). Remembering to forget: Memory, history, national identity in postwar East-Central Europe. Representations, 49, 72- 96.

Freud, S. (1999). Uygarlığın huzursuzluğu. (H. Barışcan, Çev.). İstanbul: İmge.

Freud, S. (2013). Yas ve melankoli. (E. Kapkın ve A. Tekşen, Çev.). Metapsikoloji. (s. 243-259). İstanbul: Payel.

Freud, S. (2014). Haz ilkesinin ötesinde-Ben ve id. (A. Babaoğlu, Çev.). İstanbul: Metis.

Fritzsche, P. (2001). Specters of history: On nostalgia, exile, and modernity. The American Historical Review, 106 (5), 1587-1618.

Galenos (2007). Karasafra hakkında. (B. Kovulmaz, Çev.). Cogito: Melankoli, 51, 126-145.

Haltof, M. (2000). The representation of Stalinism in Polish cinema. Canadian Slavonic Papers, 42 (1/2), 47-61.

Highson, A. (2004). Nostalgia is not what it used to be: Heritage films, nostalgia websites and contemporary consumers. Consumption Markets & Culture, 17 (2), 120-142.

Hutcheon, L. ve Valdes, M. J. (2000). Irony nostalgia and the postmodern: A dialogue. Poligrafias, 3, 18-41.

Jameson, F. (2011). Postmodernizm ya da geç kapitalizmin kültürel mantığı. (N. Plümer ve A. Gölcü, Çev.). İstanbul: Nirengi Kitap.

Kearney, R. (2012). Yabancılar tanrılar ve canavarlar: Ötekiliği yorumlamak. (B. Özkul, Çev.) İstanbul: İmge.

Kernberg, O. (2003). Aşk ilişkileri: Normallik ve patoloji. (A. Yılmaz, Çev.). İstanbul: Ayrıntı.

Kristeva, J. (2009). Kara güneş: Depresyon ve melankoli. (N. Demiryontan, Çev.). İstanbul: Bağlam.

Löwenthal, D. (1975). Past time present place: Landscape and memory. Geographical Review, 65( 1), 1-36.

Mazierska, E. (2003). The redundant male: Representations of masculinity in Polish postcommunist cinema. Journal of Film and Video, 55 (2/3), 29-43.

McKnight, M. (2004). Scarcely in the twilight of liberty: Empathic unsettlement in Charles Chesnutt’s The Conjure Woman. Iowa Journal of Cultural Studies, 5, 59-76.

Montaigne, M. (2007). Melankoli üzerine denemeler. Cogito: Melankoli, 51, 159-162.

Morstin, A. (2018). Kieslowski versus Pawlikovski. The Double Life of Veronique and Cold War as tales of bipartite world. Kwartalnik Filmowy, 103, 79-90.

Murray, J. (2018). The music of freedom, an Interview with Pawel Pawlikowski. Cineaste, 44 (1), 4-7.

Natali, M. P. (2004). History and the politics of nostalgia. Iowa Journal of Cultural Studies, 5, 10-25.

Panofsky, E. (2007). Satürn ve melankoli. (C. İleri, Çev.). Cogito: Melankoli, 51, 192-211.

Pickering, M. ve Keightley, E. (2006). The modalities of nostalgia. Current Sociology, 54(6), 919-941.

Radden, J. (2000). Preface. J. Radden (Ed.), içinde, Nature of melancholy: From Aristotle to Kristeva (s. vii-xii). New York: Oxford University Press.

Radstone, S. (2010). Nostalgia: Homecomings and departures. Memory Studies, 3(3), 187-191.

Said, E. (2001). Reflection on exile and other essays. London: Granta Publications.

Starobinski, J. (2007a). Aynada melankoli. (M. E. Özcan, Çev.). Ankara: Dost.

Starobinski, J. (2007b). Tanrı katında ruh: Akedia günahı. (S. B. Öztürk, Çev.). Cogito: Melankoli, 51, 224-232.

Stauth G. ve Turner, B. S. (2005). Nietzsche’nin dansı. (M. Küçük, Çev.). Ankara: Bilim ve Sanat.

White, J. (2019). Cold War contexts: Pawlikowski in film, television, and European history. Film Quarterly, 72 (3), 44- 51.

Yaren, Ö. (2014). Doğu Avrupa sinemasında post komünist nostalji. Sinecine, 5(1), 9-25.